«Üzgünüm» — basit bir kelime, bazı insanlar için neredeyse söylenemez. Onlar yıllarca yakınları ile konuşmayabilir, işlerini kaybedebilir, ailelerini yıkabilir, ama bu kısa «affet» kelimesini söyleyemeyebilir. Ne var bu arkasında? Gurur? Korku? Psikolojik rahatsızlık? İzin istemeyen insanın psikotipi karmaşık bir yapıya sahiptir ve onu anlamak için kişiliğin derinliklerine bakmak gerekir.

Narzis: Ben mükemmelim, bu yüzden hata yapmam

İzin istemeyen insanların en yaygın psikotipi narzisiktir. Narzis, kendi eşsizliğini gerçekten inanır. Onun için hata yapmak, Tanrı olmadığını, sadece bir insan olduğunu kabul etmekle eşdeğerdir. Bu dayanılmazdır. Bu yüzden narzis gerçekliği yeniden yazar: «Bu seni provokasyon etti», «Ben şaka yaptım, sen anlamadın», «Sen çok duyarlısın». Uygun deliller varsa bile izin istemeyecek. İzin istemek yerine, mağduranın duygularını küçümser. Bu tür bir insanla yaşamak, sürekli kendini şüpheye düşürmek anlamına gelir.

Mükemmeliyetçi: Hata = felaket

Mükemmeliyetçi için hata, sadece bir hata değil. İdeal bir kendilik imajının çöküşüdür. Kendisini hata yapmamaktan ne kadar korktuğunu düşünün. Hata yapmak, kendi kendini aşağılamak anlamına gelir. Eğer mükemmeliyetçi size ayak üstüne bastıysa, daha çok «sen ayaklarını doğru yerde koymadın» der, «üzgünüm» demez. İzin istemek için kendini aşağılamak anlamına gelir. Mükemmeliyetçiler, sürekli bir gerginlik içinde yaşadıkları için sıkça tükenirler. İzin istememeleri, içlerindeki onları terbiyen iç eleştiriye karşı bir koruma olarak çalışır.

“Mağdur” psikotipi: Daima incinen

Paradoxik olarak, mağdur pozisyonundaki bir insan da izin istemez. Neden? Çünkü onlar, dünya sürekli kendilerine saldırıyor gibi düşünüyorlar ve her hareketleri zorunlu bir kendini savunma. «Evet, ben sizi incittim, ama beni zorladılar». «Geciktim, çünkü depresyondaydım». Sorumluluk alamazlar, sadece mazeretler bulurlar. İzin istemezse, kendini haksız bulur ve bu, onların dünya görüşünü (her zaman acı çekiyorum) yıkar. Bu tür insanlarla yaşamak zor, çünkü onlar davranışlarını asla değiştirmezler.

Sosyopat: Diğerlerinin duygularına aldırmaz

Sosyopat (dissosyal kişilik bozukluğu) empati duygusu duymaz. Onlar, acı verdiğini anlamalarına rağmen, umursamazlar. İzin istemek için onlar için bir manipülasyon aracıdır, ancak fayda görmeyorsa izin istemeyecek. Narzis ile karşılaştırıldığında, sosyopat kendisini mükemmel görmüyor, sadece umursamaz. İndirim veya hapisten kaçınmak için izin isteyebilir, ancak samimi bir özür beklemeyin.

Yüksek seviyede utanma duygusu olan insanlar

Bu, çocukluğunda aşağılanma yaşayan insanlardır. Onlar, hatalarını hatırlamaktan bu kadar acı çekiyorlar ki, onları inkar ederler. Utanma, özürleri bloke eder: «Affet» demek, o stıgra yeniden yaşamak anlamına gelir. Bu tür insanlar genellikle gururlu ve soğuktur görünür, ancak aslında sadece kendilerini korur. Onlara psikoterapist yardımına ihtiyaçları vardır, böylece eylemi kişiliğinden ayırmayı öğrenirler.

otoriter kişilik: Zayıflık benim için değil

Otoriter yapıdaki insan (genellikle yöneticiler, askerler, polisler arasında sıkça görülür) özürlerin zayıflık olduğunu düşünür. «Eğer özür dersen, işçiler bana korkmayacak». Onlar, «Kimi daha güçlü olan kimin haklı olduğunu» ilkesine göre yaşıyorlar. Onların dünyasında özür dileyen zayıflamış olmalıdır. İlgili üst yönetimlere karşı özür dileyebilir, ancak eşit veya alt yönetimlere asla. Bu, karakter özelliği değil, sosyal bir maskedir.

Psikolojik teori eksikliği olan insanlar

Bazı insanlar, başkalarının yerine kalkamazlar. Onlar, kelimelerinin veya eylemlerinin kimseyi rahatsız ettiğini anlamazlar. Bu, otizm, şizoid bozukluk veya sadece kötü bir yetiştirme ile olabilir. Onlar, neden özür dilemeyebilirler çünkü neden göremezler. Siz onlara «Beni ... yaptığında beni incittim» dersiniz, gerçekten şaşırabilirler. Narzis veya sosyopat gibi, kötü niyetli değiller, sadece anlayışsızlar. Onları özür dilemeyi algoritmalar yoluyla öğretebilirsiniz.

İzin istemeyen bir insana nasıl konuşulur

İlişkilerinizi korumak istiyorsanız, özür beklemeyin — bekleyemezsiniz. Konuşmayı çözüm platosuna taşıyın: «Üzgünüm derseniz de, gelecekte bunu tekrarlamazsınız mı?». Bazen, «Beni incitti, senin bunu bilmek istediğim» cümlesi de yardımcı olabilir. İzin isteme talebi olmadan. Eğer insan zehirli ve değişmeye hazır değilse, mesafeyi düşünmek gerekebilir. Sizin, duygularınıza saygı duymayan insanları tolere etmek zorunda değilsiniz.

Bu tür bir insanı değiştirmek mümkün mü?

Sorunun kökü psikolojik bir rahatsızlıkta (narzisizm, sosyopati) ise, değişiklikler olası değildir. Bu tür insanlar genellikle psikoterapeuta başvurmazlar. Eğer neden utanma veya empati eksikliği (otistik spektrum) ise, düzeltme mümkündür. İnsanı özür dilemeyi rütbeye dönüştürebilirsiniz, hatta suçluluk hissetmiyorsa bile. Zamanla bu alışkanlık haline gelebilir. Ancak, başlangıçta değişime açık olmak kendisinin değişmesi gereklidir.

İzin istememe yeteneği, sadece «kötülük» değil. Derin sorunların bir belirtisidir. Önce suçlamadan nedeni anlamaya çalışın. Ancak, defalarca duvarlara çarparsanız, haklarınızın saygı görmesi gerektiğini unutmayın. bazen en doğru kararın ayrılmak olması gerekebilir.

Permanent link to this publication: