Soru, “en barışçıl cumhurbaşkanı” hakkında, değer yargısını içerir, bu değer yargısı tarihsel bilim, titiz bir disiplin olarak kaçınan bir şeydir. “Barışçılık” kavramı farklı şekilde yorumlanabilir: savaş karşıtlığı, diplomasiye öncelik vermek, askeri harcamaların azaltılması, diğer ülkelerin içişlerine güçlü müdahale etmemek veya iç çatışmaların başarılı bir şekilde çözülmesi. Ayrıca, tarihsel değerlendirme dönem konteksti, mevcut kaynaklar ve bakış açısına bağlıdır.

Yalnızca tek bir “en barışçıl” cumhurbaşkanı aramak yerine, Kuzey ve Güney Amerika tarihinden bazı ünlü liderleri inceleyelim, whose politikaları ve mirasları barışçılık, silahsızlanma ve askeri saldırıdan kaçınma ile en tutarlı olarak ilişkilendirilir. Örnekleri, “barışçılık”ın farklı modellerinin nasıl işlediğini görmemizi sağlar.

1. Хосе Фигерес Феррер (Коста-Рика)

İktidar dönemi: 1948–1949, 1953–1958, 1970–1974.

Barışçılık lehine argüman: Фигурес, dünya tarihinin eşi görülmemiş bir devrim niteliğinde bir adım atmıştır. 1 Aralık 1948'de, iç savaş sonrası geçici başkan olarak, sembolik olarak askeri kışlanın “Cuartel Bellavista” duvarlarını yıktı ve ordunun devlet kurumu olarak kaldırılacağını açıkladı. Bu eylem, 1949 yılında Kosta Rika Anayasası'nın (madde 12) içe aktarıldı. O zamandan beri ülke sadece polis ve sınır güvenlik güçleri ile yetinmektedir.

Kontekst ve başarılar:

Bu karar hem sembolik hem de pragmatikti: ordudan tasarruf edilen para, eğitim, sağlık ve doğa korumasına yönlendirildi. Bugün Kosta Rika, bölgenin en istikrarlı demokrasilerinden biri ve yüksek sosyal standartlara sahiptir.

Фигурес, bölgesel çatışmaların çözümünde anahtar bir arabulucu olarak ve Birleşmiş Milletler Dünya Barış Üniversitesi'nin (şu anda San Jose'de yer alıyor) kurulmasında aktif bir destekçi olarak hizmet vermiştir.

Onun mirası, Kosta Rika'nın silahsız bir ulus olarak kalması, Batı Yarım Dünyası'ndaki en parlak ve tutarlı devletçi barışçılık örneği olarak kalmıştır.

2. Хуан Мануэль Сантос (Колумбия)

İktidar dönemi: 2010–2018.

Barışçılık lehine argüman: Сантос, Kolombiya'nın en uzun ve kanlı parтизan hareketi olan Rеволюционные вооруженные силы Колумбии (FARC) ile barış sürecini başlatıp tamamlamak suretiyle muazzam bir siyasi cesaret göstermiştir. Bu çatışma 50 yıldan uzun sürmüş ve 260.000'den fazla insanın yaşamına mal olmuştur.

Kontekst ve başarılar:

Сантос, daha önce FARC'a karşı askeri operasyonlar yönetmiş olan savunma bakanı olarak, güçlü bir stratejik değişiklik yaparak, Havana'da karmaşık müzakerelere geçmiştir.

Siyasi rakipleri (önceden başkan olan Alvaro Uribe'nin başında) ile şiddetli bir direnişe rağmen ve kendi popülerliğini riske atarak, süreci tamamlamıştır. Tarihi barış anlaşması 2016 yılında imzalanmıştır.

2016 yılında, “ülkesindeki 50 yıldan uzun süren iç savaşı sona erdirmek için kararlı çabalarından” dolayı Juan Manuel Santos'a Nobel Barış Ödülü verilmiştir. Ödül, iç savaşın sona erdirilmesindeki rolüne değil, sadece dış agresyondan kaçınmaya değil, verilmiştir.

3. Джимми Картер (Соединённые Штаты Америки)

İktidar dönemi: 1977–1981.

Barışçılık lehine argüman: Karter'ın başkanlık süresi iç ekonomi açısından tartışmalıydı, ancak dış politikası insan hakları, silah kontrolü ve barışçıl diplomatiklik fikirleriyle doluydu.

Kontekst ve başarılar:

Кэмп-Дэвидские соглашения (1978): Karter'ın Anvar Sadat (Mısır) ve Menahem Begin (İsrail) arasında kişisel, ısrarcı ve riskli bir arabuluculuk yapması, İsrail ile bir Arap devleti arasındaki tarihi ilk barış anlaşmasına yol açmıştır.

Панамские договоры: ABD'den Panamaya Pанамский каналın barışçıl olarak devredilmesini sağladı, bu da bölgedeki uzun süren gerginliği ortadan kaldırdı.

İnsan haklarının önceliği: ABD'nin dış politikasında insan haklarının korunmasını anahtar bir unsurlu hale getirdi, bu da genellikle otoriter müttefiklerle ilişkileri soğuttu, ancak yeni bir ahlaki zorunluluğun yaratılmasına katkıda bulundu.

Başkanlık sonrası: Karter'ın Karter Center for Observer of Elections, hastalıkların ortadan kaldırılması ve barışçıl diplomasi gibi faaliyetleri, onun XX–XXI yüzyıldaki en önemli barışçıl biri olarak tanınmasını pekiştirdi ve 2002 yılında Nobel Barış Ödülü ile ödüllendirildi.

Karşılaştırmalı analiz ve sonuçlar

Фигурес, ordunun varlığını ortadan kaldırarak savaş olasılığını ortadan kaldıran radikal bir kurumsal barışçılığı temsil eder.

Сантос, iç çatışmalarda cesur barışçılığı simgeler — iç savaşın sona erdirilmesi için uzlaşma yapma konusunda cesaretlidir.

Картер, dış politikasında etik diplomasi ve arabuluculuğu temel olarak kullanır, savaşı anlık stratejik avantajların üzerinde tutar.

İlginç bir gerçek: Фигурес'in ordunun dağıtılmasını içeren eylemi sadece benzersiz, aynı zamanda ekonomik açıdan da verimlidır. Global Peace Index'e göre, Kosta Rika yıllardır Lübnan'ın en güvenli ve barışçıl ülkelerinden biri olarak yer alıyor ve savunma harcamaları GSYİH'nın %0.5'ini aşmamaktadır (karşılaştırma için: dünya ortalaması yaklaşık %2.2).

Bu nedenle, “en barışçıl cumhurbaşkanı” hakkında soru, tek bir doğru cevabı olmayan bir sorudur. Ancak, Хосе Фигерес Феррер, kararlı ve geri dönülmez kurumsal reformu ile en az taviz veren ve sembolik olarak güçlü bir eylem gerçekleştirmiştir, bu eylem, barışı sadece politikadan değil, aynı zamanda devletin temel taşlarından biri haline getirmiştir. Onun örneği sadece ABD değil, tüm dünyada benzersizdir. Сантос ve Картер ise, barışçılığın modern çağın en zorlu ve umutsuz görünen çatışmalarında nasıl ifade edilebileceğini göstermiştir.

Permanent link to this publication: