Latino Amerika'da Noel: sinкретizm, iklim ve kolektif sevinç

Latino Amerika'nın Noel gelenekleri, Katolik mirası, İspanyol öncesi inançlar, Afrika etkileri ve yerel coğrafi koşulların benzersiz bir sentezi niteliğindedir. Güney Yarıküresi'nde yazın ortasında kutlanan bu bayram, kuzey Avrupa'nın kış güneş dönümü özelliklerinden yoksun olarak, en parlak ve duygusal olanlardan biri olarak tanımlanır.

Relijio-kültürel sinkretilizm: ova, mısır tanrıçası ve davullar

Temel, konkiyörler ve misyonerler tarafından getirilen Katolik geleneği, yerel kutsallıklarla sıkı bir şekilde örtüştü.

«Pesebres» (Pesebres) ve «Nacimientos». Merkezi element, Noel'in sahnelerini yeniden yaratmak için kullanılan ova. Ancak içeriği genellikle kültürlere uygunlaştırılır: yoldaşlarla birlikte yerel hayvanlar (And Dağları'nda lama, kolibri) ve poncho giymiş kabile üyeleri olabilir. Kolombiya ve Peru'nun bazı bölgelerinde «alumbramiento» adı verilen, komşu evlerde şarkılar ve dualarla rütuelleri ziyaret etmeyi andıran bir gelenek vardır.

Pachamama ve güneş dönümü. And ülkelerinde (Peru, Bolivya) Katolik Noel, yazın güneş dönümü ve Pachamama'nın (Ana-Erde) tapınması üzerine oturur. Bu yüzden İsa'nın doğumuna olan şükran, toprak için de şükranla karıştırılır. Hediye (yemek, içecek) genellikle toprağa gömülür - bu eski and rütueli, artık Hristiyan Tanrısı için de yönlendirilir.

Afrika ritmleri. Güçlü Afrika mirası olan ülkelerde (Brezilya, Küba, Kolombiya kıyıları) bayram, özel müziklerle eşlik edilir. Brezilya'da Noel öncesi döneminde «samba de roda», Küba'da «parandas» ve «guaguanco» adı verilen bayramlar içinde rumba. Hatta kilise şarkıları bile davul eşliğinde icra edilebilir.

Iklimsel paradoks: yaz Noel

Yazın olmaması, bayramın estetiğini ve uygulamalarını temel olarak değiştirir.

«Beyaz» Noel'ler plajlara dönüşür. Brezilya, Uruguay ve Arjantin'de 24 ve 25 Aralık, yaz sezonunun zirvesidir. Tradicional akşam yemeği («Seia de Navidad»), genellikle açık havada, bahçede veya hatta plajda yapılır. Ana yemek, tavuk veya kaz değil, soğuk et kesimleri, salatalar, ızgara et (Arjantin'de asado, Şili'de chivrasco).

Deniz üzerinde fейерверкler. Noel arifesinde gece fейерверkleri, karlı çatılar üzerinde değil, Atlantik veya Pasifik kıyılarında patlatılır, süperrealist ve etkileyici bir manzara yaratır.

Flora ve fauna süslemelerinde. Genellikle karaağaç yerine yerel bitkiler kullanılır: Meksika'da «Noche de Rábanos» (İyi Bitkiler Gecesi) ile lahana figürleri, Brezilya ve Arjantin'de yapay veya canlı sedirler, araukaryalar veya yerel tarzda süslenmiş «arbol de Navidad» (Noel Ağacı) konur.

Anahtar bölgesel gelenekler ve rütueller

Meksika: «Posadas». 16'dan 24 Aralık'a kadar süren dokuz günlük bir döngü, Maria ve İosif'in Vifleem'deki yuvalarını aramalarını sembolik olarak yeniden yaratır. Işık yakan şampiyonlar, evlerden eve yürür, ev sahiplerine barınma talepleri şarkılarıyla yankılanır, onlar evlerine girerken evlerine girmezler. Orada düzenlenen kutlamalar, pinyata (yıldız, hayvan vb. şeklinde, şekerlerle dolu, çocukların gözlerini bağlayarak kırmak için kullanılan, seramik veya karton yapımı bir kap) ile sonuçlanır. Bu, topluluğun tümünü içeren teatral liturgi örneği olan parlak bir örnektir.

Puerto Rico ve Dominikana: «Parrandas» veya «Trubanas». Kolye benzeri, daha spontane ve müzikal. Müzik aletleri (kuatro, gitaralar, maracaslar, gourd) ile birlikte bir grup arkadaş, gece sakinlerinin evlerine şaşkınlıkla ortaya çıkar, bayram şarkıları (aguinaldos)yla onları uyandırır, ardından bu sakinler «kolyecilere» ikram eder ve genellikle şevkli olarak şevkliye katılır. Yürüyüş, evden eve geçerek sabaha kadar büyür.

Colombia: «Día de las Velitas». Kutlamalar, Noel Arifesinden değil, 7 Aralık akşamı, Aziz Ana'nın Gölgesiz Zafer Günü'nde başlar. Yerleşim yerlerinin sokaklarına, pencerelere, balkonlara yüzbinlerce yanan şampiyon ve fener konur, şehirleri aydınlatır. Bu, kollektif sadakat ve Rüzgar'a yönelik bir simgedir, Rüzgar'ın Rüzgar'a yol gösteren.

Venezuella: rollover roller. Karakas'ta benzersiz bir gelenek: 25 Aralık sabahı ana caddeler araçlara kapatılır ve binlerce kişi aileleriyle birlikte roller sürer. Bu gelenek, bu kadar popüler hale gelmiştir ki, "Roller-mania" olarak adlandırılır.

Sosyal boyut: ailevi ve sokak bayramı
Latino Amerika'da Noel, genellikle dar bir aile çemberine sınırlı kalmaz. Bayram, sokaklara, meydanlara, kiliselerine dökülür, kamusal bir faaliyet haline gelir. Hatta "Son Akşam Yemeği" de genellikle geniş aile, arkadaşlar, komşular içerir. Bu, kolektivizm ve komünalizm kültürünü yansıtır.

İlginç bilgiler:

Noel şarkısı-çalma. Puertorikalı Jose Feliciano'nun (1970) şarkısı "Feliz Navidad", dünyanın en tanınmış Noel şarkısı, Latin Amerika bayramının sembolü haline geldi.

«Noel'in Babası». Farklı ülkelerde hediye verici Santa değil, Kolombiya ve Venezuella'da Nino Dios (İsa'nın Bebek), birçok ülkede Papá Noel veya Los Reyes Magos (Büyüklüğün Kralları), 6 Ocak'ın günü daha önemlidir.

Dini simbiyoz. Guatemala'daki indijenöz topluluklarda, ova figürleri yerel geleneksel kıyafetlere giyilir, Noel'in sahneleri de kahraman kurucusunun doğum mitleri üzerinden yorumlanır.

Sonuç

Latino Amerika'da Noel, Avrupalı bir bayramın uyarlaması değil, tarihsel katmanların karmaşık bir zemininde büyüyen bağımsız bir kültürel varlıktır. Gücü, Katolik dogmatikleri canlı, hissedilir ve herkesi içeren bir faaliyet haline dönüştüren sentez gücüdür. Bu, yerel doğa (yaz) ve sosyal dokuda (topluluk) sağlam bir kök salmıştır. And yüksek dağlarından Brezilya plajlarına kadar bu bayram, İncil'in hikayesini dans, müzik, sokak yürüyüşleri ve ortak yemek yeme yoluyla yaşayan, mistik ve profan arasındaki sınırları ortadan kaldıran bir bayramdır. Bu Noel, yaşamın kışın soğukluğunu değil, sosyal yalnızlık ve umutsuzluğu kazanır, aile, topluluk ve cömertliğin değerlerini yazın kalbinde iddia eder.

Permanent link to this publication: