Çocuk haklarının tarihi, çocukluğun ve çocuğun toplum içindeki yerinin anlayışlarının evrimini yansıtır. XX yüzyıla kadar çocuklar hukuki alanda genellikle objeler olarak görülürdü — ya ebeveynlerin yetkisi (Roma patria potestas) ya da devletin denetimi ve hayırseverliği. Çağdaşlık, çocuğun kendi özgün, ayrılmaz özgürlükleri ve çıkarları olan, devletin korumak zorunda olduğu bir hak sahibi olarak görülmesine geçişle tanımlanmıştır. Bu, "çocuğa hak"tan "çocuğun haklarına" olan temel bir değişimdir.
Çağdaş çocuk hakları kavramı, birkaç ana süreç sonucunda şekillendi:
Sanayi Devrimi ve Yasal Koruma Başlangıcı: XVIII-XIX. yüzyıllarda fabrikalarda geniş ölçüde kullanılan çocuk işçiliği, 1802 ve 1833 yıllarındaki İngiliz Fabrika Yasaları gibi çocukların çalışma günü ve yaşının sınırlanması konusundaki ilk yasaları getirdi. Bu, çocuğun savunmasızlığı ve devletin sorumluluğunun tanınmasının ilk adımıydı.
Çocuk Kurtarma Hareketi ve Çocuk Mahkemeleri: XIX-XX. yüzyılın başında ABD ve Avrupa'da ortaya çıkan "çocuk kurtarıcıları" hareketi, denetimsizlik ve kötü muameleye karşı mücadele etti. En önemli hukuki yenilik, 1899 yılında iyileştirme fikri üzerine kurulu ve ceza yerine iyileştirme amacı güden ilk Çocuk Mahkemesi'nin Chicago'da kurulmasıydı.
1924 Yılı Çocuk Hakları Bildirgesi (Cenevre Bildirgesi): Save the Children kurucusu Eglantyne Jebb'in girişimiyle Uluslararası Cemiyet tarafından kabul edilen bu bildiri, ilk kez uluslararası çocuk bakımının beş temel ilkesini formüle etti. Ancak bu, yasal açıdan bağlayıcı olmayan bir moral belgeydi.
Önemli Gerçek: 1919 yılında Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) kurulduğunda, onun ilk konvansiyonlarından biri olan No 5 Konvansiyon, sanayide çalışma için en düşük yaş sınırını 14 yaş olarak belirledi. Bu, çocukların korunmasının küresel sosyal politikanın bir parçası olduğunu gösterdi.
20 Kasım 1989'da BM Genel Meclisi tarafından kabul edilen Çocuk Hakları Konvansiyonu (CHK), tarihte en hızlı ve geniş olarak imzalanan uluslararası anlaşma oldu (ONU üyesi tüm ülkeler, ABD dışında, bu konvansiyonu imzaladı). Bu, "çocuğa hak"tan "çocuğun haklarına" olan temel bir değişimdir. Bu, dört temel ilkeye dayalı yasal bir araçtır:
Discriminasyon (Madde 2).
Çocuğun en iyi çıkarlarının sağlanması (Madde 3) — çocuklara yönelik herhangi bir eylemde öncelikli olarak göz önünde bulundurulması gereken bir ilke.
Yaşam, hayatta kalma ve gelişme hakkı (Madde 6).
Çocuğun görüşlerine saygı (Madde 12) — çocuk, kendisini ilgilendiren konularda serbestçe görüş bildirme ve dinlenme hakkı. Bu, çocuğun hak sahibi olarak görülme fikrinin temel taşısıdır.
CHK, üç grup hakları birleştirir:
Teminat Hakları (isim, vatandaşlık, eğitim, sağlık).
Koruma Hakları (şiddet, istismar, kaçırma).
Katılım Hakları (zihin, vicdan, din, bilgiye erişim, toplumsal yaşamda yer alma).
Uygulama Örneği: 1980'lerden itibaren Norveç, Barneombudet (Çocuk Hakları Ombudsmanı) ve aile mahkemeleri, okullar ve belediyelerde "çocuk dinleme" zorunlu prosedürleri aracılığıyla Madde 12'nin ilkesini tutarlı bir şekilde uygular.
Новые публикации: |
Популярные у читателей: |
Новинки из других стран: |
 |
Контакты редакции |
О проекте · Новости · Реклама |
 Цифровая библиотека Узбекистана © Все права защищены
2020-2026, BIBLIO.UZ - составная часть международной библиотечной сети Либмонстр (открыть карту) Сохраняя наследие Узбекистана |
|
Россия
Беларусь
Украина
Казахстан
Молдова
Таджикистан
Эстония
Россия-2
Беларусь-2
США-Великобритания
Швеция
Сербия
